- انجمن زنان پژوهشگر تاریخ -
 
 

منبع : سرمايه

دامنهء اعتراضات و سنگ پراني‌ها چنان گسترده بود كه بسياري از اين مدارس، يكي پس از ديگري مورد تهديد قرار گرفته و به تعطيلي كشيده شد. ماهرخ گوهرشناس- موسس مدرسهء ترقي- مجبور شد، تا دو سال فعاليت خويش را از همسرش پنهان نگاه دارد. زماني كه شوهرش بر فعاليت اجتماعي او وقوف يافت او را متهم كرد كه از دايرهء دين و فضيلت پا بيرون نهاده و با عمل شرم‌آور خويش موجب بدنامي خانواده شده است. فراشان دولتي، تابلوي مدرسه «پرورش»- طوبي آزموده- را در روز چهارم تاسيس به پايين كشيدند. شيشه‌هاي دبستان «آزرميدخت» در رشت را شكستند و «مكتب‌خانهء شرعيات»- به مديريت صديقه دولت‌آبادي- در سه ماه اول به تعطيلي كشيده شد. درباره مدرسهء بي‌بي‌خانم وزيرف از نخستين مدارس دخترانهء ايران نيز ضمن بست نشيني و صدور تكفيرنامه‌اي چنين نوشتند: «واي به حال مملكتي كه در آن مدرسه دخترانه تاسيس شود»

باوجود ادامهء موج نوگرايي و شيوع افكار جديد مشروطه طلبان، مبني بر ايجاد حكومت دموكراتيك پارلماني، اجراي مباني قانون و تلاش براي همگام شدن با مظاهر ترقي و پيشرفت‌هاي جهاني، فشارهاي شديد سنت‌گرايان و عدم حمايت‌هاي جدي حكومتي نسبت به زنان همچنان ادامه داشت.

عموم جامعه به غير از گروه معدودي از روشنفكران چون ميرزادهء عشقي، دهخدا، بهار، وكيل‌الرعايا و ... با تكيه بر نقش ازلي و ابدي زنان فرودست، آنان را قرباني جامعه‌اي مي‌خواستند كه هرگز نبايد فراتر از كليشه‌هاي جنسيتي خود حركت كند. به اين جهت همواره مي‌خواستند تا با قداست حريم خانگي و تبديل زن به «ناموس»، «شرافت»، «غيرت» و «حميت» مردان يك جامعه مانعي ايدئولوژيك بر سر حضور اجتماعي زنان و تعامل آنان با جهان بيروني فراهم آورند و به اين ترتيب آنان را به خانه‌نشيني تشويق كرده و همچنان از خود بپرسند، به راستي فايدهء يك زن تحصيل كرده چيست؟

حملات و يورش علني محافظه‌كاران به جنبش اصلاحات تربيتي ايران و محكوم شمردن اين موسسات فرهنگي كه به خيابان‌ها كشيده شد و زنان و معلمان تلاش‌گر را هرزه و فاسدالاخلاق قلمداد كردند، خشم زنان را برانگيخت. (مهدي ملك‌زاده، تاريخ ايران)

آنان براي اثبات صحت نظرات و رفتار خود- مبني بر تامين آموزش دختران- با استناد به آيات قرآن نامه‌اي اعتراض آميز و گروهي در حمايت از زنان مظلوم ايراني در روزنامهء «مساوات» به چاپ رسانيدند تا شايد بتوانند براي بار هزارم، صداي درخواست حق‌‌طلبانهء خود را به گوش‌هاي ناشنواي مخالفان برسانند:

«ما خواستار عدالتيم و تاكيد مي‌كنيم كه هر نوع تبعيض ناروا در دستيابي به آگاهي و معرفت بايد از ميان برداشته شود زيرا كسب دانش همچنان كه حق مرد است، حق ويژهء زن‌ها نيز هست

آنان همچنين استدلال كردند كه مخالفان آموزش نسوان هيچ مجوز قانوني و يا توجيه منطقي براي حملات خود به آموزگاران و دانش‌آموزان نداشته‌اند، زيرا در اين مدارس معلم مرد تدريس نمي‌كند. افزون بر اين، نويسندگان نامه از محافظه‌كاران خواستند كه به خصومت خود نسبت به آموزش نسوان پايان دهند و به خاطر بياورند كه اين تقاضاي سه چهارم مردم ايران است و از اين رو بايد مسموع و مورد عنايت واقع شود (مساوات، 22 مارس 1908)  به بركت اقدامات پيگير و مبارزه‌طلبانهء آنان به زودي تعداد مدارس دخترانه روز به روز افزايش يافت. تا سال 1328 (ه‌.ق) تعداد مدرسه‌هاي دخترانه از هيچ به 50 رسيد.

سه سال بعد مجلهء «شكوفه» فهرستي از اسامي 63 مدرسهء دخترانه (در تهران) را منتشر كرد و از حضور دو هزار و 500 دانش‌آموز دختر ايراني در پشت نيمكت‌هاي آموزشي سخن گفت.

تاسيس مدرسهء «ناموس» اهواز، مدارس «دوشيزگان» قزوين 13333 ه‌.ق) «بنات» بندر انزلي 13300 ه‌.ق)، دبستان عضديه و عصمتيهء كرمانشاه، مدرسه‌هاي «پيك سعادت نسوان»، «تربيت نسوان» رشت و بسياري ديگر از شهرهاي ايران، هم چون قزوين، شيراز، اصفهان و ... از حضور مصمم‌زناني سخن مي‌گفت كه باوجود تمام فراز و نشيب‌ها و موانع بسيار نه تنها حاضر نشدند در مواضع خود تجديدنظر كنند بلكه توانستند تا حدود زيادي الگوهاي نابرابر جنسيتي را كنار زده، در توسعهء آموزشي همنوعان خود، اقدامات موفقيت‌آميزي را به ثبت رسانند‌ و شمار دانش‌آموزان دختر مدارس سرزمين خود را افزايش دهند. چنان كه از مجموع 60 هزار و 335 نفر دانش‌آموز مقاطع تحصيلي ابتدايي و متوسطه در كشور- در سال تحصيلي 1305 و 1304- شمار هشت هزار و 50 تن از آنان را دختراني تشكيل مي‌دادند كه به اميد تحقق فردايي بهتر و روشن‌تر تلاش مي‌كردند.

منابع:

‌i‌كتاب آبي، به كوشش احمد بيشه‌اي/ تهران/ نشر نو/ 1365 و 1362/ جلد ششم ص 1432 و 1431.

i‌هدف‌ها و مبارزهء زن ايراني/ پيام امروز/ 1381/ نقل از: سير تحولات اجتماعي زنان/ مرضيه كرباسي زاده/ نشر اكنون/ 1384/ ص63.

 

  


لینک نوشته
یکشنبه ۱٢ شهریور ،۱۳۸٥ - انجمن زنان پژوهشگر


جهت رويت مطالب قبلي به آرشيو وبلاگ مراجعه كنيد
 
انجمن زنان پژوهشگر تاريخ
اخبار وبلاگ ها
ليست وبلاگ ها

آمار و خروجی
  RSS 2.0  


Powered by:
پرشین وبلاگ