- انجمن زنان پژوهشگر تاریخ -
 
 

موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی در سال 1367 به منظور پاسخ گویی به انبوه پرسش ها درباره علل وقوع انقلاب اسلامی و زوایای پنهان تاریخ معاصر، توسط جمعی از علاقه مندان بنیان نهاده شد.
موسسه بر این باور بود كه باید پیش از آن كه ((غبار زمانه)) بر رویداد ها فرو نشیند و آن را از ذهن و ضمیر تاریخ بزداید به ثبت و ضبط آن همت گماشت و به آیندگان سپرد. از این رو كودتای نوژه به عنوان اولین برنامه پژوهشی انتشار یافت. كودتای نافرجامی كه قرار بود از پایگاه هوایی شهید نوژه در همدان نقطه پایانی در برابر انقلاب اسلامی قرار دهد، ولی در نطفه مدفون شد. این اثر شناساننده یكی از توطئه هایی است كه دشمنان برای انقلاب اسلامی تدارك دیده بودند.
موسسه همچنین اعتقاد داشت كه به رغم نظر مسلط در تاریخنگاری، می توان با پژوهش در انبوه اسناد به دست آمده از ((درباریان)) و دیگر دستگاه های رژیم منقرض شده، علل واقعی برآمدن و فرو افتادن سلسله پهلوی و طلوع انقلاب اسلامی را تبیین كرد.
برای تحقق این منظور دستیابی به اسناد ساواك می توانست بسیاری از راز و رمز ها را بگشاید. از این رو موسسه كوشید تا با وزارت اطلاعات و دیگر سازمان هایی كه به نحوی حافظ اسناد طبقه بندی شده رژیم پهلوی بودند، تعامل جدی آغاز كند. .این تعامل كه آثار مباركی در پی داشت به انتشار كتاب ظهور و سقوط سلطنت پهلوی انجامید.
این كتاب كه به واسطه خاطرات یكی از نزدیك ترین دوستان ((شاه)) حاوی اطلاعاتی دقیق از ساز و كار رژیم پهلوی بود به انضمام بهره گیری از اسناد طبقه بندی شده كه اولین بار انتشار می یافت، توانست تاثیر عمیقی در روند تاریخنگاری معاصر بر جای گذارد. تا كنون شانزده چاپ در بیش از 150 هزار نسخه از آن منتشر شده است.
تاریخنگاری یك عصر، در بر دارنده مولفه های مختلفی است كه مجموعا می بایست تصویری نسبتا" كامل و قابل درك از رویداد های آن دوره ارائه كند. بی گمان تاریخنگاری عصر پهلوی نمی توانست از تاریخ تكاپوهای افراد و سازمان های سیاسی بی نیاز باشد. بنا بر این انتشار سیاست و حزب توده و همچنین خاطرات ایرج اسكندری كه مدت زمانی دبیر اول حزب توده بود توانست وجه دیگری از تاریخ دوران پهلوی را آشكار سازد.
بی تردید یكی از مهم ترین مقاطع دوران پهلوی، سال های منتهی به ملی شدن صنعت نفت است. هر چند در این زمینه پژوهش های بسیاری انجام شده ولی بهره گیری توامان از اسناد شخصی و اسناد طبقه بندی شده دولتی می توانست به یكی از بدیع ترین تتبعات در این حوزه بیانجامد. در همین راستا زندگی نامه سیاسی دكتر مظفر بقایی، آغازگر حركتی بدیع و پر‌دامنه بود كه به تحقق پیوست.
یكی دیگر از فراز های تاریخی عصر پهلوی نقش نهاد هایی است كه به موازات قدرت سیاسی به فعالیت در عرصه های آشكار و پنهان می پرداختند. محافلی همچون فراماسونری، با پیشینه ای بیش از یك قرن در عرصه سیاسی ایران ایفاگر چه نقشی بودند ؟ این پرسشی است كه كوشش به عمل آمده تا در كتاب اسناد فراماسونری در ایران به مدد كاوش در اسناد و گزارش های ساواك پاسخ روشنی برای آن جستجو شود.
بقا و دوام رژیم پهلوی پیش و بیش از آن كه مرهون موسسات و دستگاه ((دیوانی)) بوده باشد، مرهون كسانی بود كه همواره سلطنت را از خطر زوال می رهانیدند و یكی از موثر ترین این اشخاص، بلا تردید ((اسدالله علم))مشیر و مشار محمد رضا پهلوی بود. در كتاب ((اسدالله علم و سلطنت محمد رضا پهلوی)) سعی شده عوامل مقوم سلطنت به خوبی تبیین گردد.
تاریخ معاصر ایران را خصوصا به واسطه برخورداری از امتیاز ((ژئوپلیتیكی)) نمی توان بدون ارتباط با تحولات جهانی و كانون های متنقذ و قدرتمند تحلیل كرد. در كتاب (( زرسالاران یهودی و پارسی، استعمار بریتانیا و ایران )) كه تا كنون پنج مجلد آن انتشار یافته و دو جلد دیگر به زودی روانه بازار نشر خواهد شد، سعی شده است كه رخداد های ایران را در متن تحولات جهانی خصوصاً در دو قرن گذشته مورد ملاحظه قرار دهد و نقش و تاثیر هر یك از این كانون ها را در تحولات پس از مشروطیت آشكار سازد.
اما به راستی، چرا رژیم مستبد و دیكتاتور پهلوی كه از حمایت خارجی نیز بهره مند بود ناگهان مثل برف ذوب شد ؟ این پرسشی است كه بخشی از پاسخ آن را می توان در كتاب حزب رستاخیز، اشتباه بزرگ و بخش دیگر را در كتاب ایران در دو دهه واپسین حكومت پهلوی یافت. حزب رستاخیز كه شاه خود آن را ((اشتباه بزرگ)) خواند، روند فروپاشی حكومت پهلوی را سرعت بخشید.
تاریخ سیاسی كهگیلویه، خاطرات سیاسی حجت الاسلام ری شهری و نظریه توطئه و صعود سلطنت پهلوی و تاریخ نگاری جدید در ایران از دیگر آثار منتشر شده است كه محققین ارجمند با آن آشنا هستند.
اما آیا ساواك كه یكی از خشن ترین و قدرتمند ترین سازمان های مخفی و جاسوسی دوران معاصر بود نمی توانست مانعی برای اضمحلال رژیم ایجاد كند ؟ این سوالی است كه باید پاسخ آن را در كتاب كارنامه ساواك كه در دست تالیف است جستجو كرد.
پروژه روزشمار دوره رضاخان با تكیه بر مجموعه ای از اسناد بی نظیر و نو یافته با شماری فزون بر دویست هزار سند در بیش از ده جلد آغاز به كار نموده است، انتظار می رود این اثر تحولی در تاریخ نگاری دوره تاریك پهلوی اول را باعث شود.
به مناسبت گذشت یك قرن از انقلاب مشروطیت به بحران های مشروطیت گذر و نظری شده كه به زودی به زیور طبع آراسته خواهد شد.
آخرین اثر منتشر شده ما، فصلنامه مطالعات تاریخی كه اولین شماره آن در زمستان 1382 انتشار یافت، به موضوعات تاریخ معاصر ایران پرداخته است كه با اتكا به اسناد منتشر نشده می كوشد دریچه ای نو به روی پژوهشگران بگشاید.


موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی كه آثارش همواره واكنش های مختلفی را در محافل فرهنگی و تاریخ نگاری داخل و خارج برانگیخته است، اكنون می كوشد فعالیت هایش را گسترده تر سازد تا شاید بتواند نقشی هر چند اندك در صیانت تاریخ از دست تطاول و تحریف روزگار ایفا كند.

اینك موسسه با تجدید ساختار و تكمیل كتاب خانه تخصصی تاریخ و گسترده تر ساختن تعاملات خود با مراكز اسنادی همچون سازمان اسناد ملی ايران، مركز بررسی های تاریخی وزارت اطلاعات، موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، مركز اسناد انقلاب اسلامی، مركز اسناد ناجا، مركز اسناد وزارت امور خارجه، مراكز اسنادی خارج از كشور و ... از كلیه پژوهشگران در عرصه تاریخ نگاری برای همكاری و پژوهش در مورد بخش های مغفول تاریخ معاصر به گرمی استقبال می كند.
گفتنی است كه این امكان برای موسسه فراهم آمده است تا مجموعه اسناد و انتشارات خود و سایر مراكز تحقیقاتی را در بایگانی ماشینی نگهدارد. این بانك اطلاعات با تهیه برنامه پیش رفته نرم افزاری با قابلیت جستجو و تهیه لوح های فشرده، در اختیار موسسات تحقیقاتی و پژوهشگران و علاقه مندان قرار خواهد گرفت.
این باور كه گشودن در های گنجینه اسنادی كشور و رواج تاریخ نگاری مستند مجالی برای تفسیر‌ها و تحلیل های نا درست و بی اعتبار باقی نخواهد گذاشت، ما را در پیمودن این مسیر مصمم تر ساخته و در آینده نیز آن را پی خواهیم گرفت.
Copyright © PSRI.ir, All Rights Reserved.
لینک نوشته
چهارشنبه ۱۸ امرداد ،۱۳۸٥ - انجمن زنان پژوهشگر


جهت رويت مطالب قبلي به آرشيو وبلاگ مراجعه كنيد
 
انجمن زنان پژوهشگر تاريخ
اخبار وبلاگ ها
ليست وبلاگ ها

آمار و خروجی
  RSS 2.0  


Powered by:
پرشین وبلاگ